Historische documentatie · 1975
Twee onderzoeken.
Een zeldzaam inzicht.
De oorspronkelijke rapporten laten zien hoe de garnalenvisserij bij Rømø in het najaar van 1975 werd onderzocht. Wij leggen de inhoud helder uit in het Nederlands. De originele Deense scans zijn ongewijzigd bewaard en kunnen hieronder worden geopend.
In het kort
Wat vertellen de rapporten ons?
De oudste vergunning die de vereniging tot dusver heeft gevonden, dateert uit 1968. Daarmee is ten minste 58 jaar vergunde visserij gedocumenteerd. In het gebied werd al eerder gevist, ook toen het onder Duits bestuur viel. Uit het nu beschikbare materiaal blijkt echter niet hoe ver de visserij teruggaat. Daarom is 1968 het jaar van de vroegst gedocumenteerde vergunning en niet noodzakelijk het begin van de visserij.
De rapporten documenteren een gevestigde, gespecialiseerde garnalenvisserij die al in 1975 vanuit Havneby werd uitgeoefend. De schepen, boomkorren, rollen onder het vistuig en werkwijzen aan boord waren allemaal speciaal voor deze visserij ontwikkeld.
De onderzoeken laten ook zien hoe sterk vangsten van de ene onderzoeksdag tot de andere konden verschillen. De auteur waarschuwde er daarom voor afzonderlijke steekproeven als een betrouwbaar beeld van een heel visjaar te beschouwen. Hij pleitte voor systematischer onderzoek en benadrukte dat de praktijkkennis van de vissers onmisbaar was.
Voor Rømø Fiskeriforening is dit een essentieel punt: de vissers zijn vakmensen met jarenlange ervaring. Hun doel is een verantwoorde visserij die ook hun kinderen en kleinkinderen een bestaan kan bieden. Zij hebben er daarom een fundamenteel belang bij zowel het garnalenbestand als de zee waarvan zij afhankelijk zijn te beschermen.
Een belangrijk punt over het vistuig
1975 is niet
2026
In 1975 gebruikte de visserij nog niet de selectieve sleepnetten en sorteerroosters die de huidige vergunningen voorschrijven. De volledige vangst werd aan boord gehaald en op het schip gesorteerd.
De historische onderzoeken vormen daarom belangrijke documentatie over de geschiedenis van de visserij en de variatie in vangsten, maar beschrijven niet de effecten van het selectievere vistuig en de huidige werkwijzen.
019 oktober 1975
Het eerste onderzoek
Het onderzoek werd uitgevoerd door K. Albrechtsen. Tien schepen uit Havneby hadden een vergunning voor experimentele boomkorvisserij en om de garnalen aan boord te koken. Het rapport beschrijft de schepen, visgronden, vangsten, sortering en verwerking.
Wat wees het onderzoek uit?
Die dag bevatte de vangst veel ondermaatse garnalen en kleine vis. Het rapport merkte op dat grote vangsten en vertraging vóór het sorteren schadelijk konden zijn voor dieren die naar zee moesten worden teruggezet. Kortere trekken, kleinere vangsten, snellere terugzetting met watertoevoer en betere sortering werden genoemd als manieren om de overleving te verhogen.
Het rapport benadrukte ook dat de resultaten verschilden naargelang locatie, seizoen, diepte, weer en stroming, en dat de bestaande onderzoeken te versnipperd waren om stevige algemene conclusies te rechtvaardigen.
Open de originele Deense scan ↗0212 november 1975
Het vervolgonderzoek een maand later
Bij het vervolgonderzoek werd een kleinere boomkor gebruikt en werden trekken overdag en ’s nachts op dezelfde posities vergeleken. De resultaten verschilden sterk van die uit oktober.
Waarom is het verschil belangrijk?
In oktober bestond 48,15% van de vangst uit andere bijvangst dan garnalen. In november was dat 1,93%. Dit grote verschil laat zien waarom één trek of onderzoeksdag niet als representatief voor de gehele visserij kan worden beschouwd.
De nachtelijke trekken leverden grotere marktwaardige garnalen en een hogere opbrengst per uur op, terwijl meer kleine garnalen werden uitgesorteerd. Het rapport beval verder overlevingsonderzoek en voortgezette verzameling van vangstgegevens aan.
Open de originele Deense scan ↗De visserij was bekend en gedocumenteerd
Twee kaarten.
Dezelfde wateren.
De historische zeekaart toont visgronden ten westen van Rømø en Mandø en het rood omlijnde verbodsgebied. Materiaal van DTU uit 2001 toont geregistreerde vangsten en aanlandingen van schepen met een vergunning voor de garnalenvisserij.
De kaarten ondersteunen de conclusie dat in en rond de betrokken wateren bekende en geregistreerde visserij plaatsvond en dat visserijbiologen van de overheid samen met de vissers onderzoek deden. Volgens Rømø Fiskeriforening laat het materiaal zien dat de autoriteiten jarenlang van de visserij op de hoogte waren.
Belangrijke kanttekening: de kaarten vormen op zichzelf geen bewijs voor een wettelijke vrijstelling van het visserijverbod en bewijzen evenmin dat op de gemarkeerde locaties mijnen zijn gevonden.
Hoe wij de bronnen presenteren
Het origineel staat altijd voorop
De toelichtingen op deze pagina zijn bedoeld om de rapporten begrijpelijker te maken. Cijfers en conclusies moeten altijd aan de originele Deense scans worden getoetst.
De rapporten beschrijven de visserij zoals die in 1975 werd uitgeoefend. Zij documenteren de geschiedenis, het vistuig en het toenmalige onderzoek, maar kunnen op zichzelf geen beschrijving geven van de schepen en werkwijzen in 2026.